«اخبار سايت بازتاب»

نخستين زاير حسيني

مخبر الدوله — Thu, 28 Feb 2008 13:39:00 GMT

+__________________________________________________________________________________________________

آنگاه چشم‏ها را دور قبر گرداند و گفت: سلام بر شما كه در راه حسين(ع) فدا شديد و در ركابش جان باختيد. به خدا ما نيز در آنچه انجام داديد شريكيم. عطيه گويد: به او گفتم: اى جابر چگونه؟ و حال آن‌كه ما در دشتى فرود نيامديم و از كوهى بالا نرفتيم و شمشيرى نزديم و اين‏ گروه ميان سرها و پيكرهايشان جدايى افتاده است؛ فرزندانشان يتيم و زنانشان بيوه شده‏اند!____________________________________________________________________________________________________

عنوان نخستين زاير، تنها بر مردى شريف و عارفى كامل يعنى صحابى بزرگ و برجسته، جابر بن عبدالله انصارى ـ رضوان الله عليه ـ منطبق است كه براي زيارت قبر سيدالشهدا(ع) از مدينه به كربلا رفت. بسيارى از علما تصريح ‏كرده‏اند، او نخستين كسى است كه عنوان زاير قبر حسين(ع) را به دست آورد؛ اين شرافت و افتخار و ذخيره او را بس است.
شيخ مفيد گويد: و در روز بيستم آن ماه (صفر)... روزى است كه جابر بن عبدالله بن حزام انصارى، صحابى رسول‏خدا (ص) براى زيارت قبر ابا عبدالله الحسين (ع) از مدينه به كربلا آمد؛ او نخستين كس از مردم بود كه آن حضرت را زيارت‏كرد.
و اين مطلب را بسيارى از دانشمندان، از جمله شيخ طوسى، علامه حلى، شيخ رضى‏الدين حلى، كفعمى، مجلسى، محدث‏نورى و ديگران آورده‏اند.

جابر بن عبدالله انصارى و عطيه عوفى در كربلا
جابر بن عبدالله انصارى، همان صحابى جليل‌القدرى است كه عبدالرحمن بن سابط درباره‏اش مى‏گويد: همراه جابر بودم كه حسين بن على(ع) داخل شد. در اين هنگام گفت: هر كس دوست دارد به مردى از اهل‏ بيت(ع) بنگرد، به وى نگاه كند. گواهى مى‏دهم كه من اين سخن را از زبان رسول خدا(ص) شنيده‏ام.
او از اهل معرفت بود و چون توفيق شهادت در ركاب امام حسين(ع) نصيب وى نگشت، براى ابراز محبّت نسبت به آن‏ حضرت و تجديد عهد و پيمان با ايشان و نيز براى اظهار مخالفت نسبت به سلطه حاكم، براى زيارت قبر شريف آن حضرت‏ بار سفر بست.

شيخ ابوجعفر محمّد بن ابى‌القاسم، محمّد بن على طبرى از اعمش از عطيه عوفى چنين نقل مى‏كند: همراه با جابر بن‏عبدالله انصارى براى زيارت قبر حسين(ع) حركت كردم. چون به كربلا رسيد، نزديك ساحل فرات رفت و غسل كرد، آنگاه دو جامه به تن كرد و از هميانى، مقدارى مشك برداشت و بر بدنش پاشيد. سپس با هر گامى كه بر مى‏داشت، خدا را ياد مى‏كرد و چون به قبر نزديك شد، گفت: دستم را روى قبر بگذار و من گذاشتم. او روى قبر افتاد و غش كرد. من مقدارى آب بر او پاشيدم و چون به ‏هوش آمد، سه بار گفت: يا حسين(ع). سپس گفت: آيا دوستى پاسخ دوستش را نمى‏دهد؟! و افزود: تو چگونه مى‏توانى ‏پاسخ دهى، حال آن‌كه رگ‏هاى گردنت را بريده‏اند و ميان پيكر و سرت جدايى افتاده است؟ من شهادت مى‏دهم كه تو پسر خاتم پيامبرانى و پسر امير مؤمنانى و پسر هم پيمان تقوا و فرزند هدايتى؛ پنجمين اصحاب كسايى؛ پسر سرور نقيبانى؛ پسر فاطمه، برترين زنان جهانى، چگونه چنين نباشى و حال آنكه پرورده دست سرور پيامبرانى و در دامن پارسايان پرورش يافتى و از پستان ايمان شير خوردى و با اسلام از شير بريده شدى. پس پاكيزه زيستى و پاكيزه مردى. اما دل‏هاى مؤمنان در فراق تو ناخوش است، در حالى كه در خوبى حال تو شك ندارد. سلام و خوشنودى خداوند بر تو باد. من گواهى مى‏دهم كه تو به ‏همان راهى رفتى كه برادرت يحيى بن زكريا رفت.

آنگاه چشم‏ها را دور قبر گرداند و گفت: سلام بر شما كه در راه حسين(ع) فدا شديد و در ركابش جان باختيد. گواهى مى‏دهم ‏كه شما نماز را به پا داشتيد و زكات را پرداختيد، به معروف امر و از منكر نهى كرديد. با كافران جهاد كرديد و آن قدر خداى را عبادت كرديد تا مرگتان فرا رسيد. به خدايى كه محمّد(ص) را به پيامبرى برگزيد، سوگند كه ما نيز در آنچه انجام داديد شريكيم.
عطيه گويد: به او گفتم: اى جابر چگونه؟ و حال آن‌كه ما در دشتى فرود نيامديم و از كوهى بالا نرفتيم و شمشيرى نزديم و اين‏ گروه ميان سرها و پيكرهايشان جدايى افتاده است؛ فرزندانشان يتيم و زنانشان بيوه شده‏اند!
گفت: اى عطيه! از حبيبم رسول خدا(ص) شنيدم كه فرمود: هر كس گروهى را دوست بدارد با آنان محشور مى‏گردد و هر كس از كار گروهى راضى باشد، با آنان شريك است. به خدايى كه محمّد را به حقّ به پيامبرى برگزيد، نيت من و نيت يارانم بر آن كارى است كه حسين(ع) و يارانش كردند. مرا به‏ سوى خانه‏هاى كوفه ببر. چون پاره‏اى راه رفتيم، گفت: اى عطيه! گمان ندارم كه پس از اين سفر تو را ببينم، آيا مى‏خواهى كه ‏تو را وصيتى كنم؟ دوست بدار دوستدار آل محمد(ص) را تا هنگامى كه دوستشان مى‏دارد و دشمن بدار دشمن آل ‏محمد(ص) تا هنگامى كه دشمنشان مى‏دارد؛ هر چند روزه‏دار و نمازگزار باشد. با دوست‏دار محمّد و آل محمّد(ص) مهربانى كن، چرا كه اگر بر اثر گناه فراوان يك گامش بلغزد، با محبّت آنان گام ديگرش ثابت مى‏ماند (و جبران مى‏گردد). دوستدار آنان به بهشت و دشمنانشان به دوزخ بازمى‏گردند.

در اين نقل چند نكته جاى تأمل دارد:
1. عظمت معرفت جابر و اين به خاطر معرفت بالايى بود كه نسبت به منزلت اهل بيت محمد(ص) داشت.
2. داشتن موضع مهم؛ آنجا كه جابر، دشمنان امام حسين(ع) را در زمره ملحدان به شمار آورد.
3. ادب جابر نسبت به ابا عبد الله(ع) و اين نتيجه كمال معرفت وى بود. از اين رو، مى‏بينيم كه نخست غسل مى‏كند و سپس ‏بدنش را با مشك خوشبو مى‏سازد، آن گاه در هر گامى خدا را ياد مى‏كند. پس از لمس قبر بى‏هوش مى‏شود و سپس سه بار فرياد يا حسين سر مى‏دهد. نيز فرازهاى زيارتش، نشانگر ميزان معرفتى كه نسبت به رسول خدا(ص) و جانشين و نوه‏اش دارد.

4. از اين نقل چنين استفاده مى‏شود كه جابر پس از زيارت به طرف خانه‏هاى كوفه رفت و از ديدارش با امام زين العابدين(ع) و ديگر اعضاى خانواده حسين(ع) چيزى گفته نشده است. تحقيق در اين باره خواهد آمد.
سيدبن طاووس، كيفيت زيارت جابر از قبر ابا عبدالله الحسين(ع) و ياران باوفايش را به تفصيل آورده است كه آن را به طوركامل در اينجا نقل مى‏كنيم:

گويد: عطا گفت: روز بيستم صفر با جابربن عبدالله همراه بودم. چون به غاضريه رسيديم، در نهر آنجا غسل كرد و لباس ‏پاكيزه را كه همراه داشت پوشيد. آن گاه به من گفت: اى عطا! آيا عطرى با خود دارى؟ گفتم: مشك دارم. سپس سر و ديگر اعضايش را با آن خوشبو كرد و پياده رفت تا نزد سر حسين(ع) رسيد و سه بار تكبير گفت و از هوش رفت. چون به هوش آمد، شنيدم كه مى‏گويد: سلام بر شما اى خاندان خدا! سلام بر شما، اى برگزيدگان خدا! سلام بر شما، اى برگزيدگان از آفريدگانش! سلام بر شما، اى سرور سروران! سلام بر شما، اى شيرهاى بيشه! سلام بر شما، اى كشتى‏هاى نجات! سلام و رحمت و بركات خداوند بر تو باد، اى اباعبد‌الله!

سلام بر تو اى وارث علم انبيا! سلام بر تو اى وارث آدم برگزيده خداوند! سلام بر تو، اى وارث نوح، پيامبر خدا! سلام بر تو اى ‏وارث ابراهيم، دوست خدا! سلام بر تو، اى وارث اسماعيل، قربانى خدا! سلام بر تو، اى وارث موسى، هم‏سخن با خدا! سلام‏ بر تو، اى وارث عيسى، روح‌الله! سلام بر تو اى فرزند محمد مصطفى(ص)! سلام بر تو، اى فرزند على مرتضى! سلام بر تو، اى ‏فرزند فاطمه زهرا! سلام بر تو، اى شهيد و پسر شهيد! سلام بر تو، اى كشته فرزند كشته! سلام بر تو، اى ولى خدا و فرزند ولىّ ‏او! سلام بر تو، اى حجت خدا و فرزند حجّت او بر بندگانش!
گواهى مى‏دهم كه تو نماز را به پاداشتى و زكات را پرداختى و به معروف امر و از منكر نهى كردى، با پدر و مادرت نيك كردى، با دشمنانت جهاد كردى. گواهى مى‏دهم كه تو سلام را مى‏شنوى و به آن پاسخ مى‏دهى؛ و اين‌كه تو حبيب، دوست، نجيب، برگزيده، و پسر برگزيده خدايى.

تو را با شوق زيارت كردم، پس نزد خداوند از من شفاعت كن، اى آقاى من! من به وسيله جدّ تو، سرور پيامبران و پدرت سرور جانشينان و مادرت سرور زنان جهان نزد خداوند شفاعت مى‏طلبم. خداوند كسانى كه تو را كشتند و آنها را كه بر تو ستم‏ كردند و با تو دشمنى ورزيدند و كينه‏ات را به دل گرفتند، از نخستين و آخرين لعنت كند.
آن گاه روى قبر خم شد و گونه‏ها را به آن ساييد و چهار ركعت نماز گزارد. سپس بر سر قبر على بن الحسين(ع) آمد و گفت: سلام‏ بر تو، اى مولاى من و پسر مولاى من! خداوند قاتل تو را بكشد! خداوند آن را كه بر تو ستم كرد بكشد! من با دوستى شما به ‏خداوند نزديكى مى‏جويم و از دشمنانتان نزد خداوند بيزارى مى‏جويم.

سپس آن را بوسيد و دو ركعت نماز به جاى آورد و رو به قبور شهيدان كرد و گفت: سلام بر ارواح اقامت گزيده در كنار قبر ابا عبد الله(ع). سلام بر شما، اى شيعيان خدا و شيعيان رسول او و شيعيان اميرمؤمنان و حسن و حسين! سلام بر شما، اى پاكيزگان. سلام بر شما، اى هدايتگران. سلام بر شما اى نيكان! سلام بر شما و بر فرشتگانى كه پيرامون ‏قبرهايتان مى‏چرخند. اميدوارم خداوند ما و شما را در جايگاه رحمتش در زير عرش جاى دهد.

سپس كنار قبر عباس فرزند اميرمؤمنان(ع) آمد و ايستاد و گفت: سلام برتو اى ابا القاسم! سلام بر تو، اى عباس بن على! سلام بر تو، اى پسر اميرمؤمنان. گواهى مى‏دهم كه تو نصيحت فراوان ‏كردى و امانت را ادا كردى و با دشمن خود و دشمن برادرت جهاد كردى. درود خداوند بر روح پاكت و خداوند به تو پاداش ‏بهترين برادر را عنايت فرمايد.
پس دو ركعت نماز گزارد و به درگاه خداوند دعا كرد و رفت.

اين زيارت، حاكى از ميزان عظمت و معرفت و منزلت والاى اين صحابى بزرگ است.

محمدامين پوراميني

«بازتاب»، از آغاز تا پلمپ

مخبر الدوله — Tue, 25 Sep 2007 12:37:00 GMT

«بازتاب»، از آغاز تا پلمپ

_________________________________________________________________________

رمضان پنج سال قبل بود كه «بازتاب» با همه سادگي، در محلي محقر و با بضاعتي ناچيز پا به عرصه وجود نهاد و امروز دفتر «بازتاب» كه در يك طبقه آپارتمان قديمي در خيابان فلسطين تهران خلاصه مي‌شود، پلمپ شده است در حالي كه مجموعه پرسنل «بازتاب» همانند روز نخست از تعداد انگشتان دو دست فراتر نمي‌رود و از نظر شرايط مالي سايت همانند روز نخست در تنگنا قرار دارد،‌ فشارهاي ممتد مالي دولت و بلوكه كردن مطالبات «بازتاب» از دستگاه‌هاي دولتي آگهي‌دهنده موجب شده است تا چند ماهي اجاره همين واحد مسكوني كه «بازتاب» در آنجا اداره مي‌شد، به تعويق بيفتد.

آري، طول و عرض مجموعه‌اي كه سال‌هاست به عنوان پربيننده‌ترين رسانه مجازي فارسي به شمار مي‌رود، ‌به همين كوچكي است اما در اين فضاي كوچك، رخدادهاي بزرگ پديد آمد:

ـ «بازتاب» بود كه براي نخستين بار،‌ نورافكن رسانه را براي آگاهي افكار عمومي به حيات خلوت و حريم ممنوعه عرصه‌هاي اقتصادي كشاند و پرده از روابط پيچيده و در هم تنيده شبكه‌هاي اختاپوسي مفاسد اقتصادي كه بعضا از پايگاهي مستحكم در ميدان قدرت سياسي نيز برخوردار بودند، برداشت، توليد ادبيات متناسب با اين فضا كه به تدوين واژگاني درباره مافياهاي گوناگون اقتصادي پرداخت و حاصل آن معرفي چهره‌‌هايي چون سلطان شكر، مافياي خانوادگي نفت، شبكه‌هاي فساد آموزشي و پدرخواندگان فولاد، سيمان و ... است؛ اين تلاش هرچند دستمايه استفاده تبليغاتي و پيروزي سياسي براي برخي چهره‌‌ها و جريان‌هاي سياسي قرار گرفت اما براي چارچوب تنگ و كوچك رسانه‌هاي رسمي در ايران گشايشي بزرگ بود.

به مدد ورود «بازتاب» به حريم شبكه‌هاي فساد اقتصادي، بسياري از نيروهاي دلسوز نظام كه از مبارزه مراجع نظارتي رسمي با فساد نااميد شده بودند،‌ در ارتباطي دوسويه اطلاعات منحصر به فردي را از جزييات مفاسد اقتصادي در اختيار «بازتاب» قرار دادند كه در حد فرصت و امكان منتشر گرديد و بخش عمده آن نيز بار مسئوليت مقامات عالي‌رتبه نظام را كه مرجع دريافت اطلاعات غيرقابل انتشار «بازتاب» بودند، سنگين‌تر نمود، البته اين افشا و انتقال اطلاعات دستاوردهاي قابل توجهي نيز داشته است؛ ناكامي وزراي راه دولت اصلاحات و وزير نخست نفت دولت نهم از تكيه زدن بر كرسي وزارت به مددد همين افشاگري‌ها ممكن شد، برخي قراردادهاي آلوده امنيتي در حوزه نفت لغو گرديد، بسياري از مديران و مسئولان متخلف از كار بركنار شدند و يا حداقل به مجازات دست‌اندازي به بيت‌آلمال افشا و شناخته شدند و روندهاي اصلاحي پرشماري نيز در دستگاه‌هاي اجرايي پديد آمد كه آخرين نمونه آن، گشوده شدن مسير اصلاح و مبارزه با فساد در ستاد اجرايي فرمان امام(ره) بود كه با دشواري بسيار صورت پذيرفت.
هرچند در اين ميان «بازتاب» متحمل فشارهاي بسيار و آسيب‌هاي جدي به صورت رسمي و غيررسمي شد، اما دستاورد اين تلاش جبران تلخي زحمات آن را كرده است و ميدان افكار عمومي به عرصه چالش بزرگ‌ترين آنها تبديل شده است.كه در اين راه، قدرداني ويژه رئيس سازمان بازرسي كل كشور از «بازتاب» و اين تعبير كه «اثر فعاليت سايت «بازتاب» در مبارزه با مفاسد اقتصادي، بيش از اثر ستاد مبارزه با مفاسد اقتصادي بوده است»، قابل توجه مي باشد.
حكايت مبارزه با فساد در اين مرز و بوم نبايد به داستان غم‌انگيز و آرمان تحقق‌نيافته تبديل شود و اين مسئوليت معدود رسانه‌هاي سالم و مستقل موجود را سنگين‌تر مي‌كند.

ـ ديرزماني از آن زماني نگذشته است كه عرصه سياست خارجي، در انحصار گروهي از افراد خاص بود كه با تشكيل حلقه‌هاي محفلي سكان ديپلماسي كشور را در اختيار خود داشتند. با ورود «بازتاب» به حوزه سياست خارجي كه در آستانه جنگ عراق آغاز شد، بازخواني شكاف عملكرد ديپلماسي جمهوري اسلامي در دو دهه گذشته ممكن گرديد و رسانه‌ها نيز همگام با صاحب‌منصبان عرصه سياست خارجي رخدادهاي جهاني و عملكرد ديپلماسي وطني را نه از نگاه رسمي بلكه از منظري مستقل دنبال كردند. نقدهاي پرشمار «بازتاب» در رابطه با موضع دستگاه سياست خارجي كشور در جنگ‌هاي عراق و افغانستان،‌ تبيين نقاط ضعف سياست تنش‌زدايي و نقد عملكرد منفعلانه در پرونده هسته‌اي از جمله مهم‌‌ترين رويكردهاي اين سايت در حوزه سياست خارجي دولت گذشته بود كه منشأ تحولات قابل توجهي گرديد، در دولت نهم نيز رويكرد نقادانه «بازتاب» به بعد بين‌‌المللي عملكرد دولت ادامه يافت، نقد ماجراجويي در پرونده هسته‌اي، ‌توصيه به پرهيز از رويكردهاي تنش‌زا در ديپلماسي، طرح كم‌فايده و پرهزينه بازخواني هولوكاست، تحركات ايذايي و با بار مالي سنگين در آمريكاي لاتين و سرانجام هشدار نسبت به كوچك‌شماري تهديدات خارجي را مي‌توان بخشي از سرفصل‌هاي انتقادات «بازتاب» در حوزه سياست خارجي به شمار آورد.

البته در اين ميان سه بار توقيف «بازتاب» در دولت اصلاحات و با كارگرداني دبيرخانه شوراي عالي امنيت ملي وقت و يك بار مسدودسازي طولاني و سرانجام پلمپ «بازتاب» نيز دست كم رسما تحت عنوان ناهماهنگي اين رسانه با سياست خارجي رسمي دولت‌ها انجام شده است كه در اين ميان «بازتاب»‌خود را مفتخر مي‌داند همان انتقاداتي كه در دولت گذشته به عملكرد ديپلماسي وارد مي‌كرد امروز از زبان رهبر انقلاب قابل شنيدن است و نقدهايي كه در اين دولت بر ماجراجويي و هزينه‌زايي در موضوعاتي نظير بازخواني هولوكاست وارد مي‌كند، پس از اندك زماني به گفتمان حاكم بر دلسوزان نظام از جمله دبير شوراي عالي امنيت ملي و مشاور بين‌الملل رهبري تبديل مي‌شود و توصيه به دولت اين است كه تحمل‌ناپذيري خود را كنترل كند و پلمب كردن يك سايت فيلترشده را دستاوردي براي خود نداند!

كارنامه سايت «بازتاب» در دفاع از مقاومت اسلامي به ويژه حزب‌الله لبنان نيز آن‌گونه بود كه تنها رسانه‌اي كه از سوي مركز لابي صهيونيستي (آيپاك) به دليل حمايت از حزب‌الله و افشاي نقشه قبلي اسرائيل براي حمله به لبنان پيش از دستگيري سربازان صهيونيست، مورد پيگيري قضائي قرار گرفت و دادخواست تعطيلي آن به وزارت خزانه‌داري آمريكا ارايه شد، سايت «بازتاب» بود و متاسفانه اين تلاش که در خارج ناکام ماند، در داخل به نتيجه رسيد .

ـ در حوزه انديشه، نيز فضاي سياه و سفيد حاكم بر رسانه‌هاي كشور كه تحمل شنيدن و انتشار سخنان متفاوت با مواضع فكري و فرهنگي خود را نداشتند، به ويژه در طيف مدافعان انديشه‌هاي امام(ره) و مباني فكري انقلاب اسلامي غربتي تلخ را پديد آورده بود كه نتيجه آن انتشار دشنام‌نامه و ورود به حريم شخصي منتقدان تحت پوشش دفاع از مرزهاي فكري انقلاب بود كه البته اين رويكرد واكنش مشابهي را در حوزه مقابل در پي داشت.
رويكرد «بازتاب» در حوزه انديشه و فرهنگ طرح آراي گوناگون و دفاع منطقي، مستدل و مستند از مباني فكري انقلاب و ديدگاه‌هاي امام خميني(ره) بود كه در اين ميان رخدادهاي بي‌سابقه‌اي نظير ايجاد مناظره مكتوب ميان دكتر سروش و حجت‌الاسلام بهمن‌پور نشان داد كه ظرفيت فكري انقلاب اسلامي تا چه اندازه وسيع و به همان مقدار بي‌استفاده مانده است. بازخواني مستند پرونده گروه‌هاي نظر انجمن حجتيه و يا حوادث جنجالي تاريخي از جمله حركت‌هاي اصولي در حوزه فرهنگ بود.
طرح موضوعات فرهنگي و فكري در «بازتاب» با استقبال گسترده مخاطبان همراه شد و استقبال مطالبي با شمار بينندگان ده‌ها هزار نفر در اين حوزه حادثه‌اي بي‌سابقه بود كه نشان از تشنگي نخبگان و افكار عمومي براي طرح موضوعات فرهنگي در فضاي سالم دارد.

ارايه تصويري شفاف و متفاوت از مرجعيت و روحانيت شيعه كه به دليل عملكرد گروه‌هاي سياسي و مجادلات قدرت از نگاه افكار عمومي كمتر به آن توجه شده و ابعاد فكري و فرهنگي آن تحت‌الشعاع حوادث سياسي قرار مي‌گيرد، از ديگر تلاش‌هاي «بازتاب»‌ بود كه در اين ميان معرفي شخصيت كم‌نظير مرجعيت شيعه در عراق و همچنين مراجع تقليد و بزرگان حوزه علميه قم در كنار معرفي جريان‌هاي فكري جوان و مستعد در عرصه تفكر ديني كه در قالب نهضت نرم‌افزاري مورد تأييد رهبر انقلاب نيز قرار گرفتند، رويكردهاي مورد تأكيد «بازتاب» در حوزه فرهنگ و انديشه به شمار مي‌آيد.

ـ در حوزه سياست نيز بر هم زدن وابستگي رسانه‌ها به اردوگاهي خاص و تلاش براي تقويت نقاط مثبت هر دو جناح سياسي عمده جامعه، نقد نقاط ضعف از عملكرد آنها در مقاطعي نظير انتخابات و يا حوادث سياسي، نوع جديدي از رويكرد سياسي را بنيان نهاد و از مهم‌ترين اهداف «بازتاب» در اين حوزه به شمار مي‌آمد.
تقدير و تكريم شخصيت‌هايي نظير آقايان مهدوي كني، هاشمي، خاتمي، خوشوقت، ناطق نوري و كروبي كه از سرمايه‌هاي منحصر به فرد روحانيت سياسي در كشور محسوب مي‌شوند، در كنار نقد شفاف و صريح و بعضا گزنده عملكرد گروه‌ها و افراد وابسته به دو جناح راست و چپ و همچنين موضعگيري مستقل و بي‌طرفانه در رابطه با نهادهايي نظير شوراي نگهبان كه با وجود ماهيتي غيرسياسي عملكرد آنان پيامدهاي سياسي مهمي دارد از جمله رويكردهاي «بازتاب» در اين حوزه است.

اين استقلال و عدم پايبندي «بازتاب» به رفتارهاي جناحي كه از سوي رسانه‌هاي وابسته به دو جناح اصلي سياسي كشور به چرخش تعبير مي‌شد، خود نشان‌دهنده حقانيت و حريت رسانه‌اي است كه در زمانه فعلي كه جريانات سياسي با تأمين مالي و درك اهميت رسانه‌ها، برخي ارباب جرايد را به رعاياي اردوگاه‌هاي خود تبديل كردند،‌كمياب است.
رويكرد بي‌طرفانه «بازتاب»‌در انتخابات رياست‌جمهوري به رغم روابط نزديك آن با برخي از كانديداهاي اين انتخابات در شرايطي كه اكثريت قريب به اتفاق رسانه‌هاي كاغذي و مجازي به ابزار تبليغاتي يك ستاد انتخاباتي تبديل شده بودند،‌از جمله افتخارات «بازتاب» در عرصه سياسي است. چه آنكه بزرگاني كه با حمايت معنوي از «بازتاب» متحمل هزينه‌هاي سنگين كم‌ظرفيتي و فقدان سعه صدر جريانات سياسي شدند، بدون بهره‌برداري سياسي از اين رسانه رويكرد غيرابزاري به افكار عمومي را بنيان گذاشتند.

ترويج مشي اعتدال گرايانه در هر دو جناح سياسي و نقد صريح افراط و تفريط هرچند با واكنش‌هاي تند و تخريب و هتاكي به «بازتاب» ‌از سوي مطبوعات وابسته به طيف‌هاي تندرو اين جناح‌ها منجر شد، اما مقايسه شرايط فعلي با فضاي حاكم در دوران اوج قدرت اصلاح‌طلبان نشان مي‌دهد كه حاكميت طيف‌هاي افراطي فارغ از وابستگي جناحي آنان، تا چه اندازه مي‌تواند براي منافع ملي و اصول انقلاب زيانبار باشد.
در شرايطي كه بيشترين حجم انتقاد از دولت در رسانه‌هاي خارجي و داخلي در جهت تضعيف و انصراف از مواضع اصولگرايانه صورت مي‌گرفت، رويكرد سايت «بازتاب» كماكان در جهت نقد اصولگرايانه دولت نهم و انتقاد از عقب‌نشيني‌ها و قصور و تقصيرهاي صورت‌گرفته از موضع انقلاب بود؛ به طوري كه جنجالي‌ترين انتقادات سايت «بازتاب» از دولت نهم در مواضعي چون عدم توجه به نظرات مراجع تقليد در مسائل فرهنگي و ترويج فساد در حوزه سينما با مجوز وزارت ارشاد، استفاده از مديران آلوده و مسئله‌دار، حضور در افتتاحيه غيرشرعي بازي‌هاي آسيايي دوحه، دخالت در انتخابات شوراها به رغم نظر مخالف رهبر انقلاب، اختلاف‌افكني در طيف اصولگرا و عدم استفاده از ظرفيت‌هاي نيروهاي انقلاب در اداره كشور، عدم مبارزه جدي با مفاسد اقتصادي، نحوه آزادي دور از عزت نظاميان انگليسي و... بوده است كه حسب اعتقاد ما، عموما منطبق با منويات رهبري و دست‌كم در جهت مقابله با موج گسترده رسانه‌اي تجديدنظرطلبان بوده است.

ـ دفاع صريح از حوزه منافع ملي و پاسداري از ارزش‌هاي انقلاب، به ويژه رشادت‌هاي دوران دفاع مقدس كه در معرفي و تكريم شهدا، جانبازان و ايثارگران با ادبياتي متفاوت و امروزي در افكار عمومي يكي از افتخاراتي است كه اميدواريم ذخيره آخرت همكاران «بازتاب» باشد، تداوم اين رويكرد در عصر حاضر در چهارچوب تقويت و دفاع از نيروهاي مسلح در هياهوي جنگ رواني و رسانه‌اي داخلي و خارجي بود كه «بازتاب» خود را فارغ از لباس و رسته نظامي دلاوران سپاهي، ارتشي و بسيجي، موظف به تبيين رشادت‌هاي آن دليرمردان مي‌دانست.

در پايان بايد گفت، قطعا در ميان 75 هزار عنوان مطلب منتشرشده در «بازتاب» طي پنج سال گذشته،‌اشتباهاتي نيز وجود دارد كه به دليل شرايط خاص عملكرد رسانه آن‌لاين و مشكلات انبوه پيش روي خبرنگاران به وجود آمده و قطعا عمدي در قصور و تقصير رخ‌داده به خطا در ميان همكاران «بازتاب» وجود نداشته كه صميمانه از تمامي برادران و خواهراني كه به واسطه اين اشتباهات رنجيده خاطر شده‌اند، پوزش مي‌طلبيم.

تحقق آرزوي رياست‌جمهوري و پلمب دفتر «بازتاب»

مخبر الدوله — Tue, 25 Sep 2007 12:34:00 GMT

تحقق آرزوي رياست‌جمهوري و پلمب دفتر «بازتاب»

_____________________________________________________________________________

مجموعه دولت، به ويژه معاونت حقوقي رياست جمهوري طي ماه‌هاي گذشته، ضمن طرح چندين شكايت عليه اين سايت فيلترشده، به انحاء مختلف به اعمال فشار بر دستگاه قضايي پرداختند و خواستار توقف فعاليت پايگاه اينترنتي «بازتاب» بنا بر آيين‌نامه مصوب خود شدند

_____________________________________________________________________________

سرانجام پس از ۷ ماه فشار شديد مقامات دولت بر دستگاه قضايي، عوامل دادستاني تهران عصر روز چهارشنبه گذشته با حضور در دفتر سايت «بازتاب»، اقدام به پلمب اين دفتر کردند.

بنابر اين گزارش، مسوولان سايت بازتاب نيز براي رفع مشكل پيش‌آمده، طي اين مدت از به‌روزرساني اخبار خودداري کرده‌اند.

سايت بازتاب، از ۲۴ بهمن ماه گذشته به دستور کارگروه فيلترينگ سايتها در دولت، بنابر آيين‌نامه مصوب دولت و بدون حکم قضايي فيلتر شده‌بود. در آخرين روز اداري سال ۸۵، ديوان عدالت اداري در پاسخ به شکايت «بازتاب»، دستور موقت رفع فيلترينگ اين سايت را صادر کرد و براي چند روزي اين سايت رفع فيلتر شد. اما با واکنش سريع مقامات دولتي پس از ايام تعطيلات نوروز، مجددا ISP ها مجبور به فيلترينگ اين پايگاه شدند.

از نيمه فروردين ماه گذشته، مسوولان بازتاب طي نامه‌اي به كارگروه مذكور درخواست تجديد نظر در فيلترينگ اين سايت كردند كه به رغم گذشت حدود ۶ ماه پاسخي دريافت نكرده‌اند.

با اين وجود، دست‌اندركاران اين سايت طي هفت ماه گذشته به فعاليت رسانه‌اي خود ادامه داده و به رغم فيلترينگ از سوي مخابرات توانستند همچون گذشته عنوان پربيننده‌ترين سايت خبري فارسي را براي خود حفظ نمايند و از سوي ديگر نقدهاي كارشناسانه و از موضع اصولگرايي اين سايت بر عملكرد مسوولان و به‌ويژه دستگاه‌هاي دولتي همواره موثر و نافذ بود. اما همين تاثيرگذاري بر افكار عمومي منجر به تشديد فشارهاي مقامات دولتي به‌ويژه در آستانه انتخابات شد.

بنابر اطلاعات رسيده، كارگروه تعيين مصاديق دولت با رد درخواست تجديدنظر بر راي قبلي خود پافشاري كرده و مجموعه دولت، به ويژه معاونت حقوقي رياست جمهوري طي ماه‌هاي گذشته، ضمن طرح چندين شكايت عليه اين سايت فيلترشده، به انحاء مختلف به اعمال فشار بر دستگاه قضايي پرداختند و خواستار توقف فعاليت پايگاه اينترنتي «بازتاب» بنا بر آيين‌نامه مصوب خود شدند و مسوولان قضايي نيز پس از ماه‌ها تحمل فشار به درخواست آنان تن داده و عوامل دادستاني تهران عصر روز چهارشنبه گذشته، دفتر سايت «بازتاب» را پلمب کردند.

در اين حال "فواد صادقي"، مدير سابق بازتاب در گفتگو با سايت فرارو با صراحت پرسش هاي مختلفي چون دلايل اصلي توقيف بازتاب، ارتباط بازتاب با محافل امنيتي، اتهام سهم خواهي بازتاب از دولت نهم، شايعه خريداري يک رسانه ديگر توسط تيم بازتاب، دليل استعفاي خود از مديريت سايت، احتمال انتقام از محسن رضايي... پاسخ داده است.

فرارو: آقاي صادقي، ماجراي فيلتر شدن و بعد توقيف بازتاب چيست؟
صادقي: همانطوري که اطلاع داريد در 24 بهمن ماه 1385 اطلاعيه اي از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي منتشر شد که طي آن بازتاب مسدود اعلام شده بود و اين حاصل تصميم کارگروهي اعلام شد که مرکب از چند تن از اعضاي هئيت وزيران از جمله وزاري ارشاد، اطلاعات، ارتباطات و دادگستري بود.

بعدها که صورتجلسه اي که به عنوان پشتوانه اين اطلاعيه منتشر شد، به رؤيت ما رسيد، مشخص شد که علت اصلي فيلتر شدن بازتاب و يا حداقل آن‌چيزي که به اين عنوان در صورتجلسه قيد شده بود، بزرگ نمايی تهدیدات خارجی کشور و طرح مسئله حمله است.
و جالب اینجاست امروز که خبر توقیف بازتاب را رسانه ها منتشر کردند، درست زمانی هست که سخنان رهبر انقلاب در راستای پاسخ ایران به تهدیدات احتمالی و جدی ارزیابی کردن تهدیدات در روزنامه ها چاپ شده است.
بنابراین شاید برای همه مشخص باشد که این اتهام، اتهامی بی اساس و به نوعی پوششی بود برای مسدود و توقیف کردن یکی از مؤثرترین رسانه های خبری و تحلیلی کشور که در روزی که فیلتر می شد حدود 250 هزار بیننده در روز داشت و در این روزها و پس از هفت ماه مسدودسازی سخت، شمار بیننده هایش به حدود 140 هزار بیننده در روز رسیده بود؛ بعلاوه ده‌ها هزار بیننده که از طریق اشتراک اخبار و سرویسهای RSS از مطالب استفاده می کردند.

بنابراین شاید بهتر باشد که بگوییم مهمترین علت توقیف بازتاب اثرگذاری آن به عنوان یک رسانه مستقل بود که خارج از چرخه رسمی و فرمایشی رسانه های دولتی، اخبار و تحلیل‌هایی را در جهت اطلاع رسانی به افکار عمومی منتشر می کرد و ظاهرا معاونت حقوقی رئیس جمهوری با استناد به همان تصمیم کارگروه و تلقی کردن تصمیم دولت مبنی بر فیلترینگ بازتاب به مثابه قانون و فشار به قوه قضائیه، توانسته است حکم پلمب بازتاب را از دادستانی تهران دریافت کند.

فرارو: اتفاق عجیبی که پارسال افتاد این بود که در آخرین روزهای سال، گویا بنا به حکم قضایی، از بازتاب رفع فیلتر شد؛ اما به فاصله اندکی دوباره فیلتر شد. ماجرا چه بود؟

صادقی: یک بدعت که متاسفانه با فیلتر کردن بازتاب در تاریخ جمهوری اسلامی اتفاق افتاد، تمرکز اختیارات مختلف در یک قوه بود. بنابرقانون اساسی، قانونگذاری به مجلس واگذار شده، اختیارات اجرا به دولت و اختیارات امور مجازات به قوه قضائیه. اما دولت آئین نامه ای را مصوب کرد که طی آن به چهار نفر از وزرای خودش این اجازه را داده بود که هر سایتی را که مناسب می دانند مسدود و در واقع اعدام کنند؛ که این خلاف اصل 138 قانون اساسی است و این آیین نامه به مجلس شورای اسلامی هم ارسال نشد. البته گویا روال هم شده کما اینکه آقای حدادعادل سه روز پیش در نامه ای به رئیس جمهور راجع به بحث ساعتها به این رویه غیرقانونی دولت در عدم ارسال مصوبات خودش به مجلس اعتراض کرد.

بنابراین تصویب اصل آیین نامه در مجلس بنابر اصل 48 قانون اساسی دارای خدشه و ابهام هست؛ مضاف براینکه این عملکرد کارگروه دخالت در کار قوه قضائیه بود و دولت به عنوان شاکی، مدعی العموم، قاضی و مجری حکم در آن واحد چهار عنصر قضایی را خودش به عهده گرفت و بازتاب را مسدود کرد. اما شعبه سوم دیوان عدالت اداری در تاریخ 26 اسفندماه با استناد به این رویه اعلام کرد که این حکم دولت غیرقانونی است و بازتاب باید رفع محرومیت شود. وزارت ارتباطات در ابتدا این حکم دیوان را اجرا کرد ولی با گذشت کمتر از دو هفته با تصمیمی که مجددا آن مجموعه دولتی گرفت به وزارت ارتباطات دستور داده شد که مجددا بازتاب را فیلتر کنند.

همزمان فشار شدیدی به دیوان عدالت وارد شد و همچنانکه قاضی پرونده در حکمش نوشته، تعدادی از مسئولان دولتی با رئیس دیوان مذاکره کردند و حتی در نماز جمعه تهران حملات شدیدی به قوه قضائیه شد و سرانجام پس از حدود یک ماه، دیوان عدالت اداری با عنوان کردن اینکه حکم مسدود کردن بازتاب یک حکم اولیه است و دولت هنوز نظر قطعی خودش را اعلام نکرده، تصمیم خودش را پس گرفت و آن را موکول کرد به اعلام نظر قطعی دولت.

البته با توجه به اینکه دولت قبل از اینکه دیوان حکمش را پس بگیرد، عملا فیلتر کردن را آغاز کرده بود، به نظر می رسد که نقش دیوان عدالت اداری یا هر دستگاه دیگری در این پرونده اثر عملی چندانی نگذارد و وقتی دولت از موضعی اقتدارآمیز وارد می شود و به قوانین از قانون اساسی گرفته تا قوانین مصوب مجلس کوچکترین توجهی نمی کند، امید بستن به دستگاه قضایی که بتواند با استقلال به موضوع رسیدگی کند، واقع بینانه نیست. البته با این لایحه دوفوریتی که اخیرا دولت برای نظارت بر سایتهای خبری به مجلس ارسال کرده، نشان می دهد که خود دولت هم به این نتیجه رسیده که رویه اش غیرقانونی بوده و می خواهد قانونی را در مجلس به تصویب برساند که به صورت قانونمند بتواند جریان خبری کشور را به کنترل خودش در بیاورد. حالا باید منتظر ماند و تحولات آینده را دید ولی آنچه که در پرونده بازتاب صورت گرفت، به عنوان یکی از نقاط سیاه حوزه دخالت دولت در کار دو قوه مستقل مجلس و قوه قضائیه ثبت می شود.

فرارو: بازتاب تا قبل از این جریانات همواره به "خودی بودن" برای نظام شهرت داشت. تا آنجا که حتی مکررا رسانه ملی اخباری را از بازتاب با ذکر منبع نقل می‌کرد. بعضی‌ها معتقدند که چون بازتاب و جریانی که احتمالا حامی ان است از دولت سهم خواهی کرده و پاسخ مناسبی نگرفته این برخوردهای تند بین دولت و بازتاب پیش آمده. نظر شما چیست؟

صادقی: اینگونه نبوده است که بازتاب تا قبل از روی کار آمدن دولت جدید یک رسانه خودی و معتمد و به نوعی تحت مصونیت محسوب شده باشد. اگر نگاهی به پرونده بازتاب داشته باشیم، متوجه می شویم که بازتاب قبل از روی کار آمدن دولت نهم، سه بار توقیف شد و هر سه بار هم با شکایت نهادهای دولتی بود.

بار اول در مهرماه 1382 بود که توسط وزارت اطلاعات توقیف شد البته به مدت سه روز. و زمانی که مشخص شد که بازتاب هیچ تخلفی در افشای اطلاعات و اخبار محرمانه هسته ای نداشته و صرفا به دلیل انتقاد از عملکرد دولت توقیف شده ، آزاد شد.

در سال 1383 باز هم بازتاب توقیف شد. به مدت یک هفته با شکایت شورای عالی امنیت ملی که دبیر این شورا آقای روحانی بود و ریاست شورا آقای خاتمی، باز هم به خاطر انتقاد بازتاب از عملکرد تیم هسته ای.

در سال 1384 در مهرماه مجددا بازتاب توقیف شد باز هم به شکایت آقای روحانی که البته آن زمان ایشان عهده دار مسئولیت نبوده اند اما پرونده ای در مردادماه 83 و در آخرین روزهای تصدی گری آقای روحانی تشکیل شده بود.

بنابراین رویکرد انتقادی بازتاب نسبت به دولتها فارغ از اینکه دولت در اختیار چه گروه یا حزبی باشد، ادامه پیدا کرد و در سال 85 هم که بنابر همین مسائل مرتبط با پرونده هسته ای بازتاب توقیف شد، باز هم یک کار دولتی بود. من تفاوتی نمی بینم در مشی بازتاب.

اتفاقا تفاوت را در عملکرد دولتها می بینم. زمانی که خود آقای احمدی نژاد مدیرمسئول روزنامه همشهری بود در سال 1383 تندترین توهین‌ها به بازتاب توسط مسئولان وقت پرونده هسته ای انجام شد و بازتاب که بر لغو تعلیق‌ها اصرار داشت و انتقاد می کرد از عملکرد مسئولین هسته ای، جوابیه اش را آقای احمدی نژاد سانسور کرد و برخلاف قانون مطبوعات اجازه نشرش را نداد. اما هنگامی که همین فرد رئیس جمهور شد و همان انتقادات را به زبانی بسیار صریحتر و گزنده تر مطرح کرد باز هم بازتاب را مورد شماتت قرار داد که کارشکنی می کند در پرونده هسته ای. اینکه مسئولان کشور سایتی که امکانات دولتی ندارد و درحد یک سایت اینترنتی هست بدون تبلیغات و بدون وسعت فعالیت را عامل اخلال در پرونده هسته ای می دانند، از نگاهی اهمیت و اثرگذاری کار حرفه ای خبری را می رساند و از نگاهی دیگر کم ظرفیتی مسئولان کشور را.

در مقطع انتخابات ریاست جمهوری هم، به رغم آنکه بازتاب متهم می شد به انتصاب به آقای رضایی و آقای هاشمی و موافقت با نظر این دو شخصیت نظام، ما موضع بی طرفی فعال را در انتخابات داشتیم و سعی می کردیم که مشارکت مردم را افزایش بدهیم و در مجموع هم به نظرم بازتاب عملکرد موفقی در انتخابات ریاست جمهوری داشت و پس از انتخابات تا مقطع معرفی وزرا که حوزه سهم دادن به احزاب هست، اتفاقا بازتاب حمایت کامل از آقای رئیس جمهور کرد. به جهت آنکه ایشان تا مقطع معرفی وزرا با آراء مردم پیش می رفت.

پس از آن كه وزرا معرفی و سهم تقسیم شد، بازتاب موضع خودش را به دولت اعلام کرد. موضع همیشگی خودش یعنی نقد اصولگرایانه و سازنده که اتفاقا برعکس سهم خواهی هست. چونکه اگر قرار بود سهم خواهی انجام شود باید تا قبل از معرفی وزرا و قبل از اینکه پستها توزیع شود انجام می گرفت. هرچند که قرار گرفتن در دولتی که سطحش سطح فعلی هست، فکر نمی کنم چندان امتیازی برای آدمهای جاافتاده و باشخصیت پایدار و تجربیات مفید باشد! به نوعی امتیاز برای دولت هست که افراد قوی را جذب کند و ما خیلی از کسانی را سراغ داریم که اکراه داشتند از اینکه در این دولت اسمشان مطرح شود و یا مسئولیتی بپذیرند و آنهایی هم که پذیرفته اند، بسیاری شان الان نادم هستند.

به نظر من واژه سهم خواهی یک طنز سیاسی هست. چون این دولت با این شرایطی که دارد، و شرایطی که به وجود آورده، و تجربه انتخابات شوراها، دولت مستعجل است و باید خیلی به دنبال مدیران قوی برود و التماس کند که افرادی با سطح بالا در آن حضور پیدا کنند. در هر صورت بازتاب یک رسانه ای بود که افراد مؤثر در آن تمایلی به پذیرفتن سمت دولتی نداشتند و کسانی هم که به نوعی در جریان فکری بازتاب نزدیک بودند، خودشان و جایگاهشان را در آن حد نمی دانستند که قبول مسئولیت کنند در این دولت و بخواهند کمکی در جهت به عهده گرفتن بار اشتباهات و ناکامی های دولت بکنند، دولتی که خلق الساعه تصمیم می گیرد و خلق الساعه اجرا می کند و بیشتر به دنبال فرافکنی هست. من کسی که در میان جریان فکری نزدیک به بازتاب آرزوی داشتن مسئولیت در این دولت داشته باشد را نمی شناسم که حالا رئیس جمهور مسئولیتی به این افراد بدهد که ما از قِبلش شاد بشویم یا نه!

فرارو: شما همواره یکی از مهره‌های کلیدی بازتاب بودید. چرا استعفا دادید؟ البته در خبری که راجع به این موضوع همان زمان در بازتاب منتشر شد دلیل این استعفا چیزی شبیه رسیدگی نشدن به پرونده های مفاسر اقتصادی عنوان شده بود که با توجه به جایگاه رسانه ای شما یک مقداری بی ربط می نمود!

صادقی: من فکر می کنم که یکی از شاه کلیدهای موفقیت بازتاب این بود که محصول یک کار جمعی بود. یعنی آن تیمی که بودند، به صورت هماهنگ و یکپارچه عمل می کردند و هیچوقت "فرد" در بازتاب نقش محوری نداشت. بنابراین اگر اسم بنده بیشتر مطرح شده این است که طبیعتا هر مجموعه سعی می کند مسائل و مشکلات بیرونی اش را در یک یا دو نفر متمرکز کند که بقیه افراد بتوانند کار خودشان را انجام دهند و الا دوستانی که در مجموعه بازتاب زحمات زیادی کشیدند در بخش های مختلف، گمنام هستند و من فکر می کنم از بالاترین سطح کارکرد حرفه ای در حوزه مطبوعات ایران برخوردارند و حتی دیدارها و صحبت‌هایی که با خبرنگاران معتبر روزنامه های مهم دنیا انجام شد، آن‌ها سطح کار خبری بازتاب را در سطح حرفه ای و فراتر از ژورنالیستهای متعارف ایران ارزیابی می کردند.

و اما در مورد استعفا. ما پس از مدتی از فعالیت بازتاب شاهد ورود اطلاعات گسترده ای درباره مفاسد اقتصادی و تخلفات مسئولین و مدیران و پرسنل دستگاههای دولتی، شبه دولتی و يا نهادهای خاص بودیم. طبیعتا ارسال این اطلاعات مسئولیت ما را دوچندان می کرد. ما پیگیریهای بسیار گسترده ای انجام دادیم و به صحت بسیاری از این گزارشها پی بردیم. حتی تعدادی از افرادی که در نهادهای مختلف بودند با به خطر انداختن شغل خودشان و حتی زندگی خودشان، توانستند اسناد و اطلاعات منحصر به فردی راجع به آلودگیهای اقتصادی و مالی در کشور به بازتاب بفرستند. طبیعتا یک رسانه خبری از این اطلاعات منحصر به فرد را استقبال می کند. اما از آنجا که بازتاب خود را متعهد به حرکت در چارچوب نظام می داند، سعی کرد پیش از آنکه به فکر منافع صنفی خودش باشد در جهت اصلاح حرکت کند. ما این اطلاعات را به مراکز اصلی تصمیم گیری نظام ارسال کردیم. به دفتر رهبری، به دستگاه های اطلاعاتی و امنیتی، به دستگاههای نظارتی و قضایی و انتظار داشتیم به این پرونده ها رسیدگی شود. البته بی انصافی است اگر بگوییم هیچ رسیدگی ای نشد. خیلی از تخلفاتی که ما افشا کردیم مؤثر واقع شد ولی از آن مطالبی که افشا نکردیم و به جهت حفظ مصالح نظام، به جهت اینکه صلاح نبود افرادی در آن مقطع در اذهان عمومی متهم و محاکمه بشوند، آن پرونده ها و اطلاعات منحصر به فرد متاسفانه مورد رسیدگی قرار نگرفت و بنابر مسئولیتی که بنده داشتم در بازتاب، بنای ما بر آن بود که یا اطلاعات فوق را منتشر کنیم یا اینکه بنده دیگر مسئول نباشم. در نتیجه به خاطر تعهد اخلاقی که به منابع خبری داشتم راه حل دوم انتخاب شدو بنده مدیرمسئولی را به یکی از دوستان واگذار کردم.

فرارو: یعنی هیچ فشار دولتی یا قضایی نبود؟

صادقی: در آن مقطع فشار روی بازتاب بسیار شدید بود. اما اینکه بر تغییر مدیرمسئول تکیه کنند، اینگونه نبود. من از حدود شش ماه قبل و مقطع انتخابات تصمیم گرفتم که استعفا بدهم. البته در مقطع انتخابات به صلاح نبود این قضیه و بعد هم بحث انتخاب کابینه مطرح بود و بعد هم که قرار شد این جابجایی را انجام بدهیم به مدت یک ماه بازتاب توقیف شد. بعد از رفع توقیف در آبان 84، این بحث مجددا در دستور کار قرار گرفت و در آذرماه این جابجایی صورت گرفت.

فرارو: یکی از ادعاها یا تهمت‌های همیشگی در مورد بازتاب این بود که بازتاب با نهادهای امنیتی و نظامی، مثلا سپاه همکاری دارد. در این مورد توضیح بدهید.

صادقی: دوستانی که در مجموعه بازتاب همکاری داشته اند، اعضای فنی و تحریریه تقریبا همه بچه‌های نسل سوم انقلاب بودند و عموما زیر سی سال سن دارند. حتی من دیدم بعضی از این شبکه گفته اند که خود بنده هم از عوامل رژیم در دهه شصت بوده ام. چیزی که به سن و سال من و دوستان نمی خورد. البته تکذیب نمی‌کنم که با نهادهای نظامی و امنیتی و اطلاعاتی کشور ارتباط کاری داشتیم اما به جهت آن مطلبی که عرض کردم.
هر رسانه خبری که بخواهد فعال وارد عرصه بشود، طبیعتا یک حوزه اخبار اطلاعاتی و امنیتی دارد. طبیعی است که ما در برخی موارد، اخبار را قبل از انتشار به آنها اطلاع می دادیم. مثلا در مورد ناامنی‌ها در مناطق مرزی و یا مسائل تروریستی که اخبار منحصر به فردی ما داشتیم، این لازمه هماهنگی بود.

حتی برخی از موارد بود که بعد از انتشار یک خبر، این نهادها اعتراض داشتند به ما و یا یک نکاتی راجع به خبر داشتند. پس طبیعتا این ارتباط کاری وجود داشته است. ولی اینکه به نوعی این نهادها سهام‌دار باشند در بازتاب و یا در سیاستگذاریهای این سایت دخیل باشند ، این امر اتفاق نیفتاده و نشان‌دهنده آن هم این است که موضع بازتاب کاملا مستقل است. حتی در مقطعی که وزارت اطلاعات و شورای امنیت ملی جنگ عراق را انکار می کرد، در زمستان 81 ما صراحتا گفتیم که جنگ شروع می شود. در مقطعی که ما تهدیدات را جدی ارزیابی می کردیم، وزارت اطلاعات می گفت تهدیدات جدی نیست و به همین دلیل بازتاب را فیلتر کردند. یعنی ما مجموعه تحلیل‌ها و اخبارمان به صورت مستقل بوده است.

فرارو: قبول دارید که مساله فیلتر شدن بازتاب در تند شدن خط خبری و تحلیلی این سایت بر علیه دولت و به خصوص وزارت ارشاد تاثیر داشت؟
صادقی: فیلم حضور آقای احمدی نژاد در مراسم رقص بازیهای آسیایی و یا بحث هاله نور یا مسائل مربوط به هولوکاست، که تندترین مطالب بازتاب به شمار می روند را ما قبل از اینکه فیلتر شویم کار کردیم و در این هشت ماهه خبر منحصر به فردی که در اختیار کسی نباشد را علیه دولت منتشر نکرده ایم که شما اینطور جمع بندی می کنید.

راجع به وزارت ارشاد هم اتفاقا موضع ما عکس موضعی بود که اپوزیسیون و دشمنان دولت اتخاذ می کردند که متهم می کردند دولت را به طالبانیسم. ما در مورد وزارت ارشاد به نفی ارزشهای اسلامی توسط این وزارتخانه دولت نهم که مدعی اسلامگرایی هست تأکید کردیم که اتفاقا رهبر انقلاب در دیدار اخیر با دولت همین نکته را تاکید کرده اند و از مظلومیت فرهنگ در دولت نهم انتقاد کردند.

ما از ممیزی ولنگارانه وزارت ارشاد انتقاد می‌کردیم و اینکه ضابطه ای وجود ندارد و بسیاری از مسائل غیرارزشی توسط این وزارتخانه و مسئولینش که ادعای ارزشی بودن دارند و خودشان را به سپاه و ‌به ارزش‌ها منتسب می دانند والبته واقعش خلاف این هست، منتشر شده است.

فرارو: آیا به نظر شما فیلتر شدن و توقیف بازتاب فقط به بازتاب به مثابه یک "رسانه" ربط دارد؟ آیا ممکن نیست بازتاب تا حدی قربانی یک جنگ قدرت بین جریان حامی آقای احمدی‌نژاد و جریان حامی آقای رضایی شده باشد؟ این یک پیام به آقای رضایی نمی‌تواند باشد؟

صادقی: البته به تعبیر شما نه، ولی بعضی از دوستان ما معتقد هستند که برخی از حوادث گذشته نظیر انتخاب هیات رئیسه خبرگان و ناکامی یکی از عوامل قدرت در انجام سناریویش که توسط بازتاب افشا شد یا وقایع پیش رو مانند انتخابات مجلس هشتم و یا تصمیماتی که از الان برای آن انتخابات گرفته شده که ممکن است با عملکرد بازتاب دچار خدشه بشود، در این برخورد دخیل بوده است.
در واقع شاید محافل قدرت با توقیف بازتاب سعی کردند یکی از معضلاتی که برای تصمیم گیری در مورد کشور داشتند، را حل بکنند که البته تجربه‌هایی مثل ماجرای دوم خرداد نشان می‌دهد هر چه فضای رسانه ای قانونمند را محدودتر بکنند، اثر رسانه های غیرقانونمند یا رسانه سینه به سینه بیشتر می شود و نتیجه بدتری عاید این محافل قدرت می شود. من فکر می کنم در ماههای آینده نشان داده خواهد شد که پژواک صدای مستقل در ذهن ایرانی از بین نمی رود و تشدید هم خواهد شد.

فرارو: فکر می‌کنید عاقبت این توقیف بازتاب به کجا ختم شود؟ آیا این حکم واقعا موقت خواهد بود؟

صادقی: به نظر من با شرایط فعلی کشور و فشاری که روی قوه قضائیه هست و موضع نسبتا ضعیف شده ای که قوه قضائیه در مقابل این فشارهای شدید دارد، حداقل تا مقطع انتخابات اتفاق خاصی نخواهد افتاد. بعد از انتخابات با توجه به ترکیب مجلس جدید و تغییر آرایش سیاسی کشور، احتمال دارد که تغییر و تحولات مهمی در شرایط رسانه ای کشور فراهم شود و باید تا آن مقطع منتظر بود و دید که آیا بسته شدن فضای افکار عمومی تشدید خواهد شد و یا با یک وسعت و گشایشی همراه خواهد شد.

فرارو: یعنی خوانندگان بازتاب امسال منتظر نباشند؟

صادقی: ما درخواست خود را به مراکز ذیصلاح ارسال کردیم و مدارک و دلایل مبرهن و مستند را ارسال کردیم. باز هم می گویم که بستگی دارد به شرایط کشور. اگر همانگونه که رهبری دیروز صحبت کردند بنای نظام بر این باشد که یک فضای دموکراتیک و آزاد و مشارکتی در انتخابات مجلس فراهم بشود، ممکن است قبل از انتخابات فضا را باز کنند. اما اگر دولت در یکجانبه گرایی خودش در عرصه انتخابات ادامه بدهد، بعید است که تا آخر سال امکان بازگشایی بازتاب فراهم شود.

فرارو: آیا ممکن هست با خرید یا اجاره یک رسانه دیگر تیم بازتاب به فعالیت خودش ادامه بدهد؟ نظیر آن چیزی که بعضی مطبوعات دوم خردادی انجام می‌دادند.

صادقی: مشی ما با مشی مطبوعات دوم خردادی متفاوت است. از مقطع فیلتر شدن پیشنهاداتی شد که ما یا رسممان را عوض کنیم یا اسممان را عوض کنیم. یعنی یا اینکه مواضعمان را عوض کنیم و معامله کنیم با دولت و در ازای دریافت یک سری امتیازاتی با دولت همراهی کنیم یا اینکه همین موضع خودمان را در چارچوب یک سایت دیگر ارائه کنیم که مشی بازتاب چون براساس شفافیت است و براساس صداقت با مخاطب، اینگونه جابجایی ها را قبول نکردیم. درمورد اینکه دوستان ما بخواهند در مجموعه دیگری مشغول کار بشوند هم، هنوز جمع بندی انجام نداده اند. اینکه کلیت بازتاب منتقل بشود به مجموعه ای دیگر که قطعا مورد پذیرش نیست اما اینکه تعدادی از دوستان به مجموعه دیگری منتقل بشوند، هنوز جمع بندی نشده.
این شایعه ای هم که از طرف رسانه های نزدیک به دولت منتشر شده مبنی بر اینکه یک سایتی توسط تیم بازتاب خریداری شده، یک طنز سیاسی بود. ما همین حالا هم مشکلات مالی شدید دچار هستیم. بازتاب نیاز به خرید سایت ندارد و می توانست با هزینه اندک یک سایت دیگر تأسیس کند، اما سیاست ما این نیست. ما یک بازتاب دیگر نخواهیم داشت.

ما بنزين نمي‌خوايم يالله

مخبر الدوله — Wed, 19 Sep 2007 05:43:00 GMT

عنب، ازوم، انگور
هزار بار نوشته‌ام ـ البته با تقريب سه صفر! ـ و لازم باشد باز هم مي‌نويسم، وقتي بوش رئيس‌جمهور آمريكا باشد، ساركوزي هم بايد رئيس‌جمهور فرانسه باشد و هكذا الي آخر؛ بنابراين، وقتي همه چيز مطابق قاعده پيش مي‌رود، جاي چندان نگراني خاصي نيست. در همين راستا، آمريكا در همين فاصله اندك؛ يعني از دوربرگردان قبلي تا دوربرگردان كنوني، به نحو چشمگيري به طبل جنگ عليه ايران كوبيده و كوشنر، وزير امور خارجه فرانسه هم براي جنگ با ايران، اعلام آمادگي كرده است.

در اين ميان، هر چقدر هم كه البرادعي تأكيد مي‌كند هيچ انحرافي از برنامه‌هاي ايران از سوي آژانس مشاهده نكرده، گوش هيچ كس بدهكار نيست. انگار آقاي البرادعي به عربي مي‌گويد: «صلح» اما بقيه به انگليسي و فرانسه و زبان‌هاي ديگر مي‌گويند: «جنگ»!

آخرين خبر اين‌كه وزير امور خارجه هلند نيز به سرعت دنبال قافله است و براي عقب نماندن، رسما اعلام كرده كه هلند از تحريم‌ها عليه ايران حمايت مي‌كند. هنوز معلوم نيست فرح خانم كريمي، نماينده بانفوذ ايراني در پارلمان هلند، «زمانه» را چگونه مي‌گذراند!

از اون لحاظ
تا به حال 250 كارشناس حقوق بين‌الملل گفته‌اند: وقتي پرونده‌اي از آژانس انرژي اتمي به شوراي امنيت فرستاده شد، امكان مختومه كردن آن در آژانس وجود ندارد و قاعدتا اين حرف مثل برخي اوقات ديگر، در تضاد با حرف‌هاي رئيس‌جمهور محترم است، اما خوشبختانه كارشناسان اين بار كار به دعوا و يا كشف‌هاي كيهاني مبني بر اين‌كه كارشناسان، كارنشناس هستند يا مزدور بي‌گانه‌اند يا مرض دارند، نكشيد و محمدعلي حسيني، سخنگوي وزارت امور خارجه، راه‌حل جديدي پيدا كرد.

آقاي حسيني به خبرنگاراني كه خواستار توضيح درباره اين جمله كه «موضوع پرونده هسته‌اي ايران به عنوان يك موضوع سياسي خاتمه يافته است و اين پرونده، مسير حقوقي و فني خود را بايد در آژانس طي كند»، توضيح داد: «منظور از بسته شدن پرونده هسته‌اي ايران، اين است كه ايران به لحاظ دستيابي به فناوري هسته‌اي به جايگاهي رسيده كه هيچ نهاد و كشوري، نمي‌تواند آن را ناديده بگيرد».

كارشناسان مستقر در «دوربرگردان» ـ پس از آن‌كه به حالت عادي برگشتند ـ معتقدند از ميان تمام روش‌هاي تفسيري، روش ابداعي آقاي حسيني، بهتر و كاراتر بوده و پيش‌بيني مي‌شود ديگر مسئولان و يا طرفداران رسانه‌اي، از اين روش استفاده كنند.

بنابراين، با تأسي از همين روش مي‌توان گفت:
- منظور از افشاي اسامي مفسدان اقتصادي، اين است كه همه مفسدان اقتصادي داراي نام هستند!
- منظور از آوردن نفت بر سر سفره مردم، اين است كه جنس سفره‌ها معمولا از مواد پتروشيمي مشتق از نفت است!
- منظور از شايسته‌سالاري و پرهيز از فاميل‌گرايي، اين است كه «پارس‌خودرو» مال مهرداد است!
- الي آخر!

ما بنزين نمي‌خوايم يالله
سهميه‌بندي بنزين، هزار و يك خاصيت دارد كه هزار و يكمين خاصيت آن اين است كه اصولگرايان مستقل مجلس، مي‌توانند به خاطر سهميه اضافي‌شان، حال حداد عادل را بگيرند. گويا، وزارت نفت براي هر نماينده، سهميه 1200 ليتري در نظر گرفته است و اين تبعيض، خون نمايندگان متعهد، فهيم و دردآشنا و البته اصولگراي مستقل ما را به جوش آورده است (اصولا به انتخابات كه نزديك مي‌شويم، خون نمايندگان محترم زودتر از سابق به جوش مي‌آيد، به شرطي كه كانديداي دوره بعدي باشند).

در اين زمينه قرار است چند نفر از نماينده‌ها با رئيس‌ مجلس مناظره كنند تا امت شريف و رأي‌دهندگان فهيم ايران، بفهمند دليل اين بي‌عدالتي عظيم و اين زيان ملي چه بوده است. ان‌شاءالله آن‌موقع به خاطر گراني، بي‌كاري و يا بمب، مملكت منفجر نشده باشد و ما هم بتوانيم شاهد اين نوع مناظره‌هاي تاريخي باشيم. آمين يا رب‌العالمين!

نه حسن، خطرناكه حسن!
حسن بيادي، قهرمان تغيير جهت در سرعت زياد، اعلام كرد، علت كانديداتوري وي براي رياست فدراسيون فوتبال اين بود كه يكي از امامان از وي اين امر را خواسته است.

عين جمله گهربار آقاي بيادي كه در چند روزنامه نقل شده، اين است: «اربابم امام حسين ـ عليه‌السلام ـ به من تكليف كرد در اين انتخابات شركت كنم. وقتي از هيأت برگشتم، انگار به من الهام شد براي كمك به فوتبال در انتخابات حضور پيدا كنم؛ حالا هم به خواست اربابم كانديدا مي‌شوم!».

هرچند آقاي بيادي تلاش كرد اين جملات را تكذيب كند، اما من برخلاف بعضي از رسانه‌هاي جنجال‌چي، فكر مي‌كنم آقاي بيادي قصد سوءاستفاده از مسائل مذهبي را نداشته است و احتمالا فقط چند كلمه كه اشتباها بر زبان ايشان جاري شد، كار را كمي خراب كرده است. با حذف اين چند كلمه، خودتان به وضوح مي‌بينيد كه كل عبارت، صد درصد مطابق واقعيت است و ماجراي ورود ايشان به ورزش، همانند آقاي حبيب كاشاني و بعضي دوستان ديگر است: «اربابم به من تكليف كرد در اين انتخابات شركت كنم. وقتي از هيأت برگشتم، انگار به من الهام شد براي كمك به فوتبال در انتخابات حضور پيدا كنم؛ حالا هم به خواست اربابم كانديدا مي‌شوم!».

اينترنت هست، مشتري نيست
ماجراي نامه مديران بعضي از سايت‌هاي خبري به مجلس شوراي اسلامي، دارد به جاهاي بامزه‌اي مي‌رسد. البته خود نامه هم در نوع خودش كم بامزه نيست. فكرش را بكنيد مديران سايت‌هايي مثل «بازتاب»، «آفتاب»، «عصر ايران»، «انتخاب»، «فردا»، «فرارو» و چند تاي ديگر كه سايه همديگر را هم با تير مي‌زنند، براي نخستين بار در طول تاريخ ـ هرچند مجازي ـ دور هم جمع شوند و به نمايندگان مجلس نامه بنويسند كه تو را به خدا به ما اينترنت بدهيد!
مدتها قبل گلايه اين سايت‌ها اين بود كه چرا ما را به رسميت نمي‌شناسيد و خبرنگار ما را به مجلس و هيأت دولت راه نمي‌دهيد، بعدا به اين راضي شدند كه اينترنت بدون فيلتر در اختيارشان گذاشته شود، بعد كه هيچ‌كدام افاقه نكرد، گفتند، پس لااقل خودمان را فيلتر نكنيد و حالا كار به جايي رسيده كه دست به دامن مجلس شده‌اند كه تو را به خدا اينترنت ما را قطع نكنيد.

همين‌طوري پيش برود، فكر مي‌كنم بايد برويم در يكي از استان‌هاي دورافتاده تا در هنگام بازديد استاني رئيس‌جمهور، عريضه بدهيم دست ايشان و التماس كنيم كه تو را به خدا برق ما را هم وصل كنيد!

راستي، يكي از مديران يكي از روابط عمومي‌هاي شركت مخابرات در گفت‌وگو با «راديو زمانه» گفته است: «ما اينترنت پرسرعت داريم، مشتري نداريم».
لطفا عفت كلام داشته باشيد!

دست‌انداز
هر دفعه پيغام‌هاي زيادي برايم از خوانندگان مي‌رسد كه پرسيده‌اند آيا من در سايت‌هاي ديگري هم مي‌نويسم يا خير. پاسخش مثبت است، اما اين‌كه مي‌پرسند نام آن سايت‌ها چيست، متأسفانه نمي‌توانم پاسخ دهم. دليلش هم اين است كه آقاي سردبير ما فكر مي‌كند اين كارها رپرتاژ آگهي است. تو را به خدا مي‌بينيد؟ مردم صبح تا شب در راديو و تلويزيون خودشان رپرتاژآگهي مي‌روند و رسانه «ملي» را كرده‌اند بيلبورد تبليغاتي، آن وقت اين سردبير زورش به من مي‌رسد.